CHAAN - Tạp chí cho người chán

6h sáng, Sapa vẫn im lìm trong làn sương. Chẳng mấy ai chịu chui ra khỏi chăn giờ này trừ khi phải làm việc gì đó cần thiết lắm. Tôi ra khỏi chăn chỉ vì muốn biết vị mặn của Sapa thế nào.

Quỳnh Hoa, một hướng dẫn viên trẻ nói: “Tê đầu lưỡi luôn anh ạ”. Đó là cô nói về sương muối của Sapa, thứ đang khiến người dân vùng này khốn khổ vì cây trồng héo lá, gia súc vật chết vì lạnh và là cái thứ vẫn đóng lên mái hiên khách sạn nơi tôi ở mỗi buổi sáng. “Không biết anh thế nào chứ bọn em sợ lắm rồi. Ngồi trong nhà cũng run cả người lên chứ chẳng nói phải đưa khách đi thăm quan chỗ này chỗ khác”, Hoa nói.



Sương muối phủ mờ Sapa dù đang ở giữa trưa

Dân thành phố đi hành xác

Có vẻ như ở đất Sapa này chỉ có dân du lịch là thích lạnh. Càng lạnh, thậm chí là có tuyết thì càng tốt. Cái tâm lý của dân vùng nhiệt đới chưa biết tuyết là gì khiến người ta đổ lên đây ngay cả ngày thứ hai đầu tuần, thời điểm mà các công ty, cơ quan nhà nước đang bận rộn với đủ thứ việc.

Là khách đến từ TP Hồ Chí Minh, anh Ngọc Trung tận dụng ngày nghỉ trong chuyến tập huấn ở Hà Nội bắt vội tàu lên Sapa một ngày chỉ để thực tế cái lạnh của Sapa. Anh không ngờ thời tiết lại có thể gây vất vả cho mình đến vậy: “Da nứt nẻ, những đầu ngón tay tê tái, chân như đang ngâm trong nước đá, sương mù đậu ướt cả chiếc khăn che mũi. Thật may là tôi chỉ ở đây có 1 ngày”.





Đào Sapa không thể nở nổi bởi sương muối


Cái sự khổ của anh Trung chẳng là gì nếu so sánh với những kẻ giời đày đến từ Hà Nội. Họ là dân phượt. Đôi bạn trẻ Hà – Cường tận dụng hai ngày cuối tuần để làm 1 chuyến Tây Bắc thử thách bản thân. “Chúng em không thể tưởng tượng nổi có một sự chệnh lệch nhiệt độ đến vậy giữa Lai Châu và Lào Cai khi đi qua đỉnh đèo Ô Quy Hồ. Phía Lai Châu, nắng ấm, trời xanh ngắt. Nhưng qua đèo, sương mù dày đặc, lạnh cứng người. Bọn em phải mặc áo mưa đi để chống sương thấm vào người mà vẫn rung cầm cập”.

Đúng như miêu tả của đôi bạn trẻ, khi tôi lên đến đỉnh Ô Quy Hồ từ phía Sapa, trời đột ngột quang mây đến lạ kỳ. Mây mù nằm giữa đèo, chỉ một chút sương bay sang phía Lai Châu thôi là lập tức tan biến. Hai bên sườn đèo chênh nhau dễ đến 7-8 độ.




Sương muối không vượt qua nổi đèo Ô Quy Hồ


“Càng rét thì bọn em càng bán được nhiều hàng bởi khách ùn ùn kéo lên đây. Chắc do đây là điểm cao, dễ xảy ra băng giá, tuyết. Thực tế mấy ngày sương muối nặng ở Sapa, đỉnh Ô Quý Hồ luôn có băng giá nhẹ. Thác Bạc thường xuyên có một lớp băng mỏng. Và đó là cái cớ để nhiều người cất công đội giá rét lên đây”, một người bán hàng cho biết. Chỉ thuê gian hàng với giá chưa đến 1 triệu đồng, nhờ những ngày băng giá của vùng đất cao này, chị kiếm đủ trả tiền thuê cả năm.

Nhưng có lẽ không phải ai cũng mừng như khách và dân làm du lịch. Nông dân Sapa có lẽ là người cảm nhận rõ nhất vị mặn của sương muối và băng tuyết.


Cả một vườn đào không có lấy một nụ dù đã sát Tết

Bạc mặt vì thời tiết hiếm

Dọc đường từ Lào Cai lên đến Sapa, không khó để gặp cảnh người dân thui trâu bò chết vì lạnh. Các quán ăn lớn của Sapa cũng vẫn thi thoảng nhận những chiếc xe tải nhẹ với bên trên là một con trâu hay bò vừa gục ngã vì không chịu nổi lạnh. Tất nhiên, giá thịt không vì thế mà rẻ đi.

Có đâm đầu vào sương mù của Sapa vào buổi sáng sớm mới hiểu vì sao người ta sợ cái giá lạnh của vùng đất này đến vậy. Mua vội 2 chiếc găng tay len dầy để lên đỉnh Ô Quy Hồ vào lúc 9h sáng, ngỡ tưởng là đủ. Ấy vậy mà chỉ chịu đựng nổi chưa đầy 20 phút, tôi phải đổi găng cho người ngồi sau vì đơn giản găng của cô ấy có lớp lót trong. Chưa hết, khi lên đỉnh Ô Quy Hồ, sương gần như làm ướt sũng đôi găng tay và chiếc khăn che mặt. 10 ngón tay không còn chút cảm giác, tôi bắt buộc phải kiếm thêm 2 chiếc túi nilon để luồn tay vào.



Người Sapa tìm mọi cách chống rét

Ghé vào nhà thờ đổ ở Tả Phìn, nơi nổi tiếng với vườn đào không chỉ quanh địa danh hoang tàn này mà còn bởi nhưng ngôi nhà của người dân tộc chuyên trồng đào, lan bán tết, người ta mới hiểu tuyết và sương muối đã “phối hợp” tàn phá đất này thế nào. Toàn bộ vườn đào đẹp nổi tiếng quanh khu nhà thờ đổ không một nụ hoa nào đáng gọi là hoa. Một số cây cố vượt qua được trận tuyết rơi lịch sử, bung nụ lập tức bị sương muối đốt cháy bạc cả màu.

Ghé vào căn nhà chuyên trồng đào cạnh đó, chúng tôi chẳng gặp được ai ngoài cụ bà đang lụi cụi nhặt củi nấu cơm. Căn nhà nhỏ im lìm dưới dưới những cành đào khẳng khiu không có bất cứ một nụ hoa nào dù Tết chỉ còn cách có 2 tuần. Vài quả đào bắt đầu chuyển đỏ, dấu vết của đợt nở hoa lần 1 trước trận tuyết rơi. Người hàng xóm đi qua nói với: “Không có ai ở nhà đâu. Lên rừng kiếm đào rồi”.



Người trồng lan ngán ngẩm vì tuyết và sương muối làm hỏng hết hoa

Chỉ cách đó vài trăm met, gia đình ông Nguyễn Thế Kỷ cũng đang bận rộn dọn dẹp lại vườn lan vào mùa thu hoạch. Chẳng giấu vẻ thất vọng, ông bảo sẵn sàng bán tháo toàn bộ số lan đã đơm nụ cho lái buôn với giá hời. Nhưng cũng chẳng mấy ai quan tâm trừ bà con trong bản ghé tìm vài chậu đẹp mua rẻ, dựng lại rồi mang ra đường cái bán với giá chênh vài trăm ngàn.

“Trận tuyết lịch sử đến quá bất ngờ khiến chúng tôi không kịp trở tay. Chỉ sau 1 đêm bao nhiêu cành hoa khoẻ gãy gục. Cứu được hơn 100 chậu hoa khỏi tuyết thì đến lượt sương muối thử thách sức lan. Hai bố con tôi phải chăng bóng điện, che bạt cứu số lan còn lại. Nhưng nói thật là với thực tế này thì giá chỉ còn khoảng ½ năm ngoái”, ông Kỷ ngao ngán chỉ vào những chậu lan còn sót lại.

Suốt con đường vào Tả Phìn, đi lên Thác Bác, hay lên đỉnh Ô Quy Hồ, đâu đâu cũng thấy một màu bạc bạc của sương muối, của những dàn su su sập, những cành đào khẳng khiu không có bóng hoa… Điểm xanh duy nhất có lẽ chỉ là những chậu lan mà người ta bày ra dọc đường để bán cho khách du lịch. Chẳng ai rõ vì sao lan Sapa lại đột ngột rẻ và ít bông đến vậy.


Những cây hoa loa kèn chết gục sau hai đợt băng tuyết và sương muối

Tôi nếm thử lớp băng mỏng trên mái nhà, vị mặn nhè nhẹ, gờn gợn trên đầu lưỡi. Có lẽ trước đến giờ người ta chỉ biết Sapa có vị “ngọt” của rét, vị đắng của thắng cố ngựa chứ chưa biết đến vị mặn của sương mù, cái thứ mà các nhiếp ảnh gia vẫn săn đón mỗi khi có dịp lên Sapa.

Chia tay Sapa trong cảnh những người công nhân đang phạt nốt những cành lá của loa kèn đã bị tuyết và sương muối làm cháy rũa, khách du lịch có lẽ mong thị trấn này sớm trở lại xanh tươi nhưng những mầm loa kèn kia đang chờ ngày nắng ấm là vươn lên.